جسم خارجي در محل بريدگي ، چشم ، گوش ، بيني و جسم خارجي بلعيده شده
جسم خارجي در محل بريدگي
خارج كردن اجسام خارجي (مثل خرده شيشه يا سنگ ريزه) از زخم قبل از شروع درمان، بسيار پر اهميت است. اگر اين اشياء در داخل زخم باقي بمانند، دركوتاه مدت سبب عفونت و تأخير در ترميم زخم و در بلند مدت سبب تغيير رنگ محل مي‌شوند. بهترين راه خارج كردن اجسام سطحي (خرده شيشه و سنگ ريزه)، استفاده از انبرك (در صورتي كه در اختيار داشته باشيد) است. روش ديگر آن است كه اين قطعات ريز را با دقت مشخص كنيد و يا آب سرد آنها را بشوييد. سعي نكنيد اشيايي را كه محكم در زخم فرورفته‌اند، خارج كنيد چون ممكن است بافت اطراف را تخريب و خونريزي را تشديد كنيد. به جاي اين كار، دور تا دور آنها را با پانسمان يا باند بپوشانيد.
اهداف
مهار خونريزي بدون فشار دادن جسم خارجي به داخل زخم.
به حداقل رساندن خطر عفونت.
در صورت لزوم، فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان.
۱) در صورت امكان، دستكش يكبار مصرف بپوشيد. با اعمال فشار در دو سمت جسم خارجي و بلند كردن قسمت آسيب ديده تا بالاتر از سطح قلب، خونريزي را مهار كنيد.
۲) روي زخم را باگاز بپوشانيد تا خطر عفونت به حداقل برسد.
احتياط!
هميشه در مورد واكسيناسيون عليه كزاز سوال كنيد. در موارد زير، كمك پزشكي درخواست كنيد:
مصدوم در مورد زمان و تعداد تزريقاتي كه دريافت كرده است مطمئن نيست.
از آخرين واكسني كه به مصدوم تزريق شده، بيشتر از ۱۰ سال مي‌گذرد.
۳) بالشتك‌هايي در اطراف شي بسازيد تا بتوانيد بدون اعمال فشار بر آن، زخم را باند پيچي كنيد. با دقت بالشتك‌ها را در محل خود نگه داريد تا باند پيچي خاتمه پيدا كند.
۴) درصورت لزوم، شرايط بردن يا فرستادن مصدوم به بيمارستان را مهيا كنيد.
مورد خاص
اجسام بزرگ
اگر جسم خارجي آن قدر بزرگ است كه نمي‌توانيد بالشتك‌هاي بلندي را براي كاهش فشار روي جسم تعبيه كنيد، باند پيچي را در اطراف جسم انجام دهيد.
جسم خارجي در چشم
يك ذره خاك، يك مژه افتاده ياحتي يك لنز تماسي مي‌توانند به حالت شناور روي سفيدي چشم قرار بگيرند. معمولاً مي‌توان اين اجسام را به راحتي با شستشو خارج كرد. با اين وجود، نبايد به اشيايي كه به چشم چسبيده‌اند، به داخل كره چشم نفوذ كرده‌اند و يا روي قسمت رنگي چشم (عنبيه و مردمك) قرار گرفته‌اند، دست بزنيد چون اين كار مي‌تواند به چشم صدمه بزند. به جاي اين كار، مطمئن شويد كه مصدوم سريعاً تحت مراقب پزشكي قرار خواهد گرفت.
تشخيص
ممكن است موارد زير وجود داشته باشند:
تاري ديد
درد و احساس ناراحتي
قرمزي چشم و اشك ريزش
پلك‌ها در حالت اسپاسم به بالا كشيده شده‌اند.
اهداف
پيشگيري از وارد آمدن آسيب به چشم
احتياط!
به اشيايي كه به چشم چسبيده‌اند يا به داخل كره چشم فرورفته‌اند ويا روي قسمت رنگي چشم قرار گرفته‌اند، دست نزنيد. چشم را بپوشانيد و مصدوم را به بيمارستان منتقل كنيد
۱) به مصدوم توصيه كنيد كه رو به نور بنشيند؛ به او بگوييد كه چشم‌هاي خود را نمالد.
۲) پشت مصدوم بايستيد. به كمك يك انگشت و شست خود، پلك‌هاي او را به آرامي از هم جدا كنيد. تمام قسمت‌هاي چشم او را معاينه كنيد.
۳) اگر مي‌توانيد يك جسم خارجي را روي سفيدي چشم ببينيد، با ريختن آب تميز به كمك يك ليوان يا با استفاده از يك داروي شستشوي چشم استريل، جسم را خارج كنيد.
۴) اگر اقدامات فوق بي نتيجه بود، با استفاده از يك سواب نم‌دار يا گوشه نم دار دستمال كاغذي (يا يك دستمال تميز)، جسم را به خارج بكشيد. اگر باز هم نتوانستيد شي‌ء را خارج كنيد، با يك پزشك تماس بگيريد.
مورد خاص
جسم درزير پلك
از مصدوم بخواهيد كه مژه‌هاي خود را بگيرد و پلك بالايي را روي پلك پاييني بكشد. پلك زدن زير ريزش آب نيز ممكن است جسم را به سمت خارج حركت دهد.
جسم خارجي در گوش
وقتي يك جسم خارجي در داخل مجراي گوش گير مي‌افتد، ممكن است در اثر انسداد مجراي گوش، كري موقت ايجاد شود. در برخي موارد، جسم خارجي مي‌تواند به پرده صماخ آسيب برساند. كودكان خردسال به‌طور مكرر اجسامي را به داخل گوش خود فرو مي‌كنند؛ امكان دارد بزرگسالان پس از تميز كردن گوش، پنبه را در داخل آن باقي بگذارند. حشرات مي‌توانند باپروازكردن‌يا خزيدن به داخل گوش بروند و نگراني و ترس ايجاد كنند.
اهداف
پيشگيري از وارد شدن آسيب به گوش
خارج كردن حشره گير افتاده (اگر در حال حركت است).
فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان در مواردي كه جسم خارجي در داخل گوش‌گير افتاده است.
۱) شرايط انتقال مصدوم به بيمارستان را در اسرع وقت مهياكنيد. سعي نكنيد خودتان اقدام به خارج كردن جسم خارجي گير افتاده كنيد.
۲) در طول مسير انتقال به بيمارستان يا در زماني كه منتظر ورود نيروهاي امداد طبي هستيد، به مصدوم اطمينان خاطر بدهيد.
احتياط!
سعي نكنيد جسم خارجي گير افتاده در گوش را خارج كنيد. ممكن است آسيب جدي (به گوش) وارد كنيد يا حتي جسم خارجي را بيش از پيش به داخل راه تنفسي فرو كنيد.
مورد خاص
حشره در داخل گوش به مصدوم اطمينان خاطر بدهيد و از او بخواهيد كه بنشيند. با استفاده از آب ولرم، گوش را با ملايمت شستشو دهيد تا حشره به بيرون شناور شود. اگر با اين عمل حشره از گوش خارج نشد، مصدوم را به بيمارستان منتقل كنيد.
جسم خارجي در بيني
كودكان خردسال ممكن است اشياي كوچكي را به داخل بيني خود فرو كنند. اجسام خارجي مي‌توانند سبب انسداد بيني و ايجاد عفونت شوند. اجسام نوك‌تيز مي‌توانند به بافت‌ها آسيب برسانند و باتري‌هاي «كتابي» مي‌توانند سبب سوختگي و خونريزي شوند. سعي نكنيد جسم خارجي را بيرون بياوريد؛ ممكن است (به بافت‌ها) آسيب برسانيد و يا جسم را بيش از پيش به داخل راه تنفسي فرو كنيد.
تشخيص
ممكن است موارد زير وجود داشته باشند:
تنفس سخت يا صدادار از راه بيني
تورم بيني
ترشح بدبو يا داراي لكه‌هاي خوني كه نشان مي‌دهد احتمالاً يك جسم خارجي مدتي است كه (در بيني) گير افتاده است.
اهداف
فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان
احتياط!
سعي نكنيد جسم خارجي را خارج كنيد حتي اگر مي‌توانيد آن را مشاهده كنيد.
۱) سعي كنيد مصدوم را خونسرد و آرام كنيد. به او بگوييد كه با سرعت طبيعي، از راه دهان نفس بكشد. به مصدوم توصيه كنيد كه داخل بيني خود را با هدف خارج كردن جسم خارجي، دستكاري نكند.
۲) شرايط انتقال مصدوم به بيمارستان را مهيا كنيد زيرا در آنجا، كاركنان بيمارستان مي‌توانند جسم خارجي را بدون خطر خارج كنند.
جسم خارجي استنشاق شده
اشياي كوچك و نرم مي‌توانند (به آرامي) از سدهاي دفاعي حلق عبور كنند، وارد راه‌هاي هوايي شوند و به داخل ريه‌ها بروند . بادام خشك (كه مي‌تواند درتماس با مايعات بدن دچار تورم شود) كودكان خردسال را در معرض خطر جدي قرار مي‌دهد. امكان دارد بادام به داخل ريه‌ها استنشاق شود و منجر به آسيب جدي شود. از اين گذشته، برخي از افراد نسبت به آجيل آلرژي دارند و ممكن است پس از بلع آنها، دچار شوك آنافيلاكتيك شوند. مطابق موارد زير به درمان بپردازيد: خفگي در بزرگسالان ، خفگي در كودكان ، خفگي در شيرخواران.
تشخيص
ممكن است موارد زير وجود داشته باشند:
برخي نشانه‌ها يا صداهاي خفگي كه به سرعت رفع مي‌شود.
سرفه خشك پايدار
اشكال در تنفس
جسم خارجي بلعيده شده
كودكان خردسال به طور شايع اجسام كوچكي مثل سكه، سنجاق قفلي يا دكمه را مي‌بلعند. اين اجسام، اغلب مستقيماً از لوله گوارش پايين مي‌روند اما خطر ورود آنها به راه تنفسي و ايجاد خفگي وجود دارد. باتري‌هاي كتابي كه در برخي اسباب بازي‌ها، ساعت‌ها و سمعك‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند، درصورت بلعيده‌شدن خطرناك هستند، زيرا محتوي مواد شيميايي خورنده هستند. اگر اين باتري‌ها خارج نشوند، مي‌توانند منجر به صدمات شديد و حتي مرگ شوند. يك جسم بزرگ يا تيز مي‌تواند به لوله گوارش صدمه برساند.
اهداف
در صورت لزوم، فراخواني كمك‌هاي طبي
۱) به مصدوم اطمينان خاطر بدهيد و سعي كنيد دريابيد كه دقيقاً چه چيزي را بلعيده است.
هشدار!
اگر مصدوم جسم بزرگ يا تيزي را بلعيده است و يا دچار اشكال در تنفس يا بلع شده است، با مركز اورژانس تماس بگيريد و آمبولانس درخواست كنيد. زماني كه منتظر ورود نيروهاي امداد پزشكي هستيد، به مصدوم اطمينان خاطر بدهيد.
احتياط!
مصدوم را از خوردن، نوشيدن يا سيگار كشيدن منع كنيد چون ممكن است در بيمارستان به بيهوشي عمومي نياز داشته باشد.
۲) اگر جسم بلعيده شده، كوچك و نرم است، مصدوم را به بيمارستان يا مطب پزشك منتقل كنيد. هميشه در مواردي كه مطمئن هستيد يا شك داريد كه مصدوم يك باتري را بلعيده است، فوراً با پزشك تماس بگيريد.