آشنايي با انواع طناب هاي كوه نوردي
اگر طناب جذب کننده انرژی خوبی باشد ، ضربه وارده به کوهنورد را کاهش خواهد داد. نیروی وارد شده به بدن کوهنورد در لحظه مهار سقوط ، نیروی ضربه نامیده می شود.مقدار این نیرو بستگی به فاکتور سقوط ، وزن کوهنورد و ظرفیت جذب انرژی طناب دارد.
حداکثر نیروی ضربه
تمام طناب های کوهنوردی بر مبنای حداکثر نیروی ضربه دسته بندی می شوند. نیروئی که به طناب در آزمایشگاه تحت شرایط بسیار سخت وارد می شود هرگز طناب در هنگام كوهنوردی با این نیرو مواجه نمی شود و این نیرو حاصل سقوط یک وزنه فلزی درکارگاه ثابت و شرایط حمايت استاتیک می باشد. و نتایج واقعی بدست آمده از این آزمایش بر روی برگه مشخصات فنی طناب درج می گردد. در این شرایط خاص تمام انرژی سقوط توسط طناب جذب می شود و عواملی همانند هارنس سنگنورد و یا قابلیت تغییر شکل بدن انسان و همچنين اصطکاک طناببا كارابين وجود ندارند که انرژی سقوط را جذب کنند و در نتیجه تمام انرژی مستقيما به طناب منتقل می شود.
افزایش نیروی ضربه در اثر کاربرد
در هنگام کوهنوردی و مهار سقوط های متوالی توسط طناب ، ظرفیت دینامیکی آن کاهش یافته و در نتیجه نیروی ضربه طناب افزایش پیدا می کند.همانطور که می دانید یكی از وسایل قدیمی ، اولیه و ضروری كوهنوردی ، طناب است .در كوهنوردی زمستانی و هیمالیایی ، غارنوردی ، سنگنوردی ، یخنوردی و دره نوردی ، طناب از وسایل اصلی در صعود و فرود می باشد . در واقع سایر ابزار فنی كوهنوردی به نوعی در ارتباط و تماس با طناب می باشند . طناب وسیله ارتباطی و حمایتی بین كوهنوردان می باشد .طناب ها باید مورد تایید اتحادیه جهانی انجمن های کوهنوردی ( UIAA ) قرار گیرند . البته توصیه می شود از طناب هایی استفاده شود که دارای استاندارد اتحادیه اروپا ( CE ) نیز باشند .
طناب های كوهنوردی دارای قطر ها و كاربردهای متنوعی به شرح زیر می باشند :قطر طناب به میلیمتر / كاربرد / تحمل شوك به کیلوگرم / تحمل وزن به کیلوگرم3 / بندكفش ، بند حمایت چكش و سایر ابزار / صفر / 2505 / طنابچه پروسیك ، ركاب / صفر / 6207 / طناب انفرادی ، فرود دولای اظطراری ، بلوك / صفر / 13358 / طناب انفرادی ، فرود دولای اظطراری ، بلوك / 490 / 17009 / طناب انفرادی ، دولا صعود و فرود ، بلوك ، صندلی / 570 / 199011 / یك لا صعود و فرود / 1050 / 280012 و 13 / تیرولاخیرا سایزهای میانه و زوج دیگر نیز توسط كارخانجات مختلف ساخته شده است ؛ مانند 10.5 میلیمتر و غیره . معمولا طنابهای سایز فرد برای سنگنوردی و سایز زوج برای یخنوردی بكار می روند .
بر خلاف طناب های معمولی و پلاستیكی كه الیاف آن بصورت مارپیچی بدور هم پیچیده و در نتیجه رویه آنها مواج است ؛ طناب كوهنوردی از رشته هایی موازی و سفید رنگ از جنس ابریشم مصنوعی و پریلون در داخل یك روكش محافظ رنگارنگ و بافتنی تشكیل شده است . در شركت های مختلف تولید كننده طناب كوهنوردی ، رنگ و یا شكل بافت این روكش متفاوت می باشد .یك حلقه طناب صعود و فرود كوهنوردی معمولا 50 یا 40 متر طول و 10 تا ۱۱ میلیمتر قطر و هر متر آن دو تا سه هزار تومان قیمت دارد ! در دو سر طناب یك نوار چسب سفید رنگ وجود دارد كه مشخصات طناب از قبیل قطر ، طول ، كاربرد ، خصوصیات فیزیكی و ... با علایمی مشخص و استاندارد نوشته شده است .
برخی از خصوصیات فیزیكی كه در طنابهای جدید دیده می شود عبارتند از : ضد آب بودن ( مخصوص صعود های زمستانی ، غارنوردی و یا دره نوردی ) ، مقاومت در برابر سایش به لبه های تیز و برنده ، مقاومت در برابر مواد شیمیایی و ... . بطور كل طنابهای كوهنوردی به دو نوع استاتیك و دینامیك تقسیم بندی می شوند .
1 - طناب دینامیك
بدلیل موازی بودن رشته های داخلی و جنس آن حالت ارتجاعی دارد و هنگام سقوط كوهنورد كمی افزایش طول میابد كه در نتیجه باعث كاهش میزان ضربه وارده به كوهنورد می گردد . كاربرد اصلی آن در جایی است كه احتمال سقوط وجود داشته باشد ، مانند سنگنوردی و یخنوردی .
2 - طناب استاتیك
رشته های داخلی آن كمی حالت بافت مارپیچی داشته و فاقد حالت ارتجاعی بوده و كاربرد آن بیشتر در جایی است كه بر روی طناب صعود و فرود انجام می گیرد . مانند غارنوردی و صعود زمستانی ( هیمالیایی ) .تحمل شوك : شوك ناشی از وزنه ای ( با عدد مشخص شده در جدول فوق ) از ارتفاع یك متر .تحمل وزن : تحمل وزنی ( با عدد مشخص شده در توضيحات فوق ) در طول طناب بدون هیچ سقوط و شوكی .طناب انفرادی : طناب شخصی كه هر كوهنورد ( در هر رشته ای ) باید در كوله خود داشته باشد . قطر این طناب بین ۶ تا 9 میلیمتر و طول آن بین 6 تا 7 متر است . این طناب در مواقع مختلف كاربردهای فراوانی دارد ؛ از جمله : درست كردن صندلی اظطراری فرود و صعود ، حمل مجروح و ... . تیرول : طنابی كه بین دو نقطه مرتفع ( دو سوی یك دره و یا رودخانه ) بصورت افقی و یا شیب دار بسته شده و جهت حمل و انتقال بار و یا افراد از آن استفاده می شود .طناب ها از ۲ بخش تشکیل شده اند : الف ) هسته ب ) روکش یا غلاف هسته : بخش اصلی طناب است و به دلیل ساختار خود مسئول کشش پذیری (Dynamism) طناب است . روکش یا غلاف : به دور هسته بافته شده و آن را از خراش و دیگر عوامل خارجی محفوظ نگاه میدارد .
انواع طناب از نظر نوع کاربری :
تک طناب (Single Rope) : این رده از طناب ها به صورت تک رشته بوده و توانایی مهار سقوط را دارا هستند . از این نوع طناب ها در صعود های سر طناب استفاده می شود .نیم طناب یا طناب دوبله (Half Rope or Double Rope) : از این طناب به صورت دو رشته برای صعودهای دوطنابه استفاده میشود . هر رشته را میتوان داخل یک کارابین انداخت .طناب دوقلو (Twin Rope) : درصورت استفاده از این طناب در صعود حتما باید هر دو رشته را داخل یک کارابین انداخت .
نكات ایمنی
۱ - هیچگاه طناب روی لبه تیز سنگ و خاك كشیده نشود ! ۲ - مواظب باشید كه طناب داخل مواد روغنی نیافتد !۳ - طناب را تنها با آب سرد ( یا بسیار ولرم ) بشویید . در صورت نیاز از مواد شوینده ای كه برای پوست انسان مضر نیستند ( مانند صابون ، مایع دستشویی ، شامپو و ... ) نیز می توانید به اندازه کم استفاده كنید !۴ - طناب شسته شده را بدور از تابش مستقیم آفتاب و منابع حرارتی دیگر پهن كنید تا جریان هوا آنرا خشك نماید !۵ - هنگام صعود های متوالی از هر دو سر طناب استفاده كنید تا پیچش ، اصطكاك و ساییدگی در تمام طناب تقسیم شود .۶ - تعداد شوك هایی كه یك طناب می تواند تحمل كند محدود است ، بنابر این از كارهایی كه شوك های متوالی به طناب وارد می سازد ( مانند بكسل ماشین ، طناب كشی و ... ) با طناب كوهنوردی خودداری نمایید !۷ - از طناب دیگران كه نمیدانید چه بلاها و شوك هایی را تحمل كرده است در صعودهای جدی استفاده ننمایید !۸ - و مهمترین نكته این كه طناب جان كوهنورد است . هیچگاه جان خود و یا دیگران را لگد نكنید !!